Jak czytać tabelę opłat faktoringu – ukryte koszty, prowizje

Tabela opłat i prowizji (TOiP) to dokument, który każdy faktor musi udostępnić przed podpisaniem umowy. Problem w tym, że różne firmy faktoringowe nazywają te same opłaty inaczej, stosują odmienne modele naliczania i ukrywają koszty w pozycjach, których nie spodziewałbyś się sprawdzać. Ten artykuł nauczy Cię czytać TOiP tak, żebyś wiedział, ile naprawdę zapłacisz za faktoring.

Niska prowizja to nie gwarancja niskiego kosztu. Faktor oferujący 0,3% prowizji może być droższy niż ten z 0,8%, jeśli doliczy wyższe odsetki, opłatę za limit i prowizję przygotowawczą. Zawsze porównuj całkowity koszt dla Twojego scenariusza, nie pojedyncze stawki.

Anatomia tabeli opłat i prowizji

Tabela opłat i prowizji to standardowy załącznik do umowy faktoringowej. Zawiera wszystkie opłaty, które faktor może naliczyć w trakcie współpracy. Dokument może mieć różne nazwy: „Tabela Opłat i Prowizji", „Cennik usług faktoringowych", „Taryfa opłat" – ale zawartość powinna być podobna.

Typowa TOiP dzieli się na kilka sekcji:

Opłaty jednorazowe – ponoszone przy uruchomieniu usługi (prowizja przygotowawcza, opłata za rozpatrzenie wniosku)
Opłaty cykliczne – naliczane regularnie (opłata za utrzymanie limitu, abonament)
Opłaty transakcyjne – związane z każdą fakturą (prowizja faktoringowa, odsetki)
Opłaty dodatkowe – za usługi opcjonalne lub sytuacje szczególne (windykacja, zmiany w umowie, duplikaty)

Główne składniki kosztu faktoringu

Koszt faktoringu składa się z kilku elementów. Podstawowy wzór wygląda następująco:

Wzór na całkowity koszt faktoringu

KOSZT = Prowizja faktoringowa + Odsetki + Prowizja przygotowawcza + Inne opłaty

Nie wszyscy faktorzy pobierają wszystkie składniki. Niektórzy rezygnują z prowizji przygotowawczej, inni łączą prowizję i odsetki w jedną stawkę „all-in". Kluczowe jest porównanie całkowitego kosztu, nie pojedynczych pozycji.

Prowizja faktoringowa

Prowizja faktoringowa (nazywana też prowizją operacyjną lub administracyjną) to podstawowa opłata za obsługę wierzytelności. Obejmuje weryfikację faktury, monitorowanie należności, kontakt z kontrahentem i rozliczenie transakcji.

Jak jest naliczana: procent od wartości brutto faktury. Typowy zakres: 0,2% – 3%.

Na co uważać:

Czy prowizja jest stała, czy zależy od terminu płatności (im dłuższy termin, tym wyższa)?
Czy jest naliczana od całej faktury, czy tylko od sfinansowanej części (zaliczki)?
Czy obowiązuje prowizja minimalna (np. „nie mniej niż 50 PLN od faktury")?

Rodzaj prowizji	Opis	Typowy zakres
Prowizja faktoringowa	% od wartości faktury brutto za obsługę	0,2% – 3%
Prowizja przygotowawcza	Jednorazowa opłata za uruchomienie limitu	0% – 3% od limitu
Prowizja za odnowienie	Opłata za przedłużenie umowy na kolejny rok	0% – 2% od limitu
Prowizja del credere	Opłata za przejęcie ryzyka w faktoringu pełnym	0,1% – 0,5% od faktury
Prowizja minimalna	Minimalna kwota prowizji od faktury	20 – 100 PLN

Odsetki

Odsetki to wynagrodzenie faktora za udostępnienie kapitału. Naliczane są od momentu wypłaty zaliczki do dnia spłaty przez kontrahenta (lub do terminu płatności faktury).

Jak są naliczane: stawka roczna (np. WIBOR 1M + 5 p.p.) przeliczana na dni finansowania.

Wzór: Odsetki = Kwota finansowania × Oprocentowanie roczne × (Liczba dni / 365)

Na co uważać:

Baza naliczania – czy odsetki są liczone od zaliczki (np. 85% faktury), czy od całej wartości brutto? To może zmienić koszt o 15-20%.
Stawka bazowa – czy faktor stosuje WIBOR 1M, 3M, czy własną stawkę referencyjną?
Aktualizacja stawki – jak często zmienia się oprocentowanie przy zmianach WIBOR?
Odsetki za opóźnienie – jakie stawki obowiązują, gdy kontrahent spóźnia się z płatnością?

Pułapka: odsetki od brutto vs od zaliczki

Jeśli faktor A liczy odsetki od zaliczki (85% faktury), a faktor B od całej wartości brutto (100%), to przy identycznym oprocentowaniu zapłacisz u faktora B o ~18% więcej odsetek. Zawsze sprawdzaj bazę naliczania!

Prowizja przygotowawcza

Prowizja przygotowawcza (nazywana też opłatą za uruchomienie, opłatą wstępną) to jednorazowy koszt ponoszony przy podpisaniu umowy. Ma rekompensować faktorowi nakład pracy związany z analizą Twojej firmy i kontrahentów.

Jak jest naliczana: procent od przyznanego limitu faktoringowego lub kwota stała.

Typowy zakres: 0% – 3% od limitu. Przy limicie 500 000 PLN i prowizji 1,5% zapłacisz 7 500 PLN.

Na co uważać:

Czy prowizja jest płatna z góry, czy potrącana z pierwszej wypłaty?
Czy jest pobierana ponownie przy odnowieniu umowy na kolejny rok?
Czy jest zwracana przy wcześniejszym rozwiązaniu umowy?

Porada: negocjuj prowizję przygotowawczą

To jedna z najbardziej negocjowalnych opłat. Wiele firm faktoringowych rezygnuje z niej całkowicie dla nowych klientów lub oferuje „promocję 0%". Jeśli faktor wymaga prowizji przygotowawczej, zapytaj o możliwość jej obniżenia lub rozłożenia w czasie.

Opłaty dodatkowe – gdzie kryją się ukryte koszty

Poza głównymi składnikami (prowizja, odsetki, prowizja przygotowawcza) TOiP może zawierać dziesiątki pozycji dodatkowych. To właśnie one często decydują o tym, że rzeczywisty koszt faktoringu okazuje się wyższy niż zakładany.

Opłaty związane z limitem

Opłata	Opis	Typowy zakres	Ryzyko
Opłata za gotowość / za limit	Miesięczna opłata za utrzymanie przyznanego limitu	0,1% – 0,5% miesięcznie od limitu	Wysokie przy niskim wykorzystaniu
Opłata za niewykorzystany limit	Kara za wykorzystanie limitu poniżej deklarowanego poziomu	0,5% – 2% od niewykorzystanej części	Bardzo wysokie
Opłata za podwyższenie limitu	Jednorazowa opłata za zwiększenie limitu w trakcie umowy	0,5% – 1,5% od kwoty podwyższenia	Średnie
Opłata za obniżenie limitu	Opłata za zmniejszenie limitu poniżej ustalonego minimum	Kwota stała 200 – 1000 PLN	Niskie

Najdroższa pułapka: opłata za niewykorzystany limit

Jeśli zadeklarujesz obrót 1 mln PLN miesięcznie, a faktycznie przekażesz do faktoringu 500 tys. PLN, możesz zapłacić karę za „niewykorzystanie". Przy stawce 1% od różnicy to 5 000 PLN miesięcznie! Deklaruj realistyczne obroty i negocjuj usunięcie tej opłaty.

Opłaty związane z kontrahentami

Opłata	Opis	Typowy zakres
Opłata za weryfikację kontrahenta	Jednorazowa opłata za dodanie nowego odbiorcy	0 – 500 PLN za kontrahenta
Opłata za monitoring kontrahenta	Cykliczna opłata za bieżącą weryfikację wypłacalności	50 – 200 PLN rocznie
Opłata za kontrahenta zagranicznego	Dodatkowa opłata za odbiorców spoza Polski	100 – 500 PLN za kontrahenta

Opłaty za opóźnienia i windykację

To kluczowa sekcja TOiP, bo określa, co się dzieje, gdy kontrahent nie zapłaci w terminie. Sprawdź:

Okres tolerowanego opóźnienia (karencja) – ile dni po terminie płatności faktor czeka bez dodatkowych opłat? Standardowo 14-30 dni. Niektóre platformy online oferują nawet 30 dni bezpłatnej karencji.

Odsetki za opóźnienie – jakie stawki obowiązują w okresie karencji? Często to dwukrotność normalnych odsetek.

Opłaty windykacyjne – ile kosztują monity, wezwania do zapłaty, czynności windykacyjne? Mogą to być kwoty od kilkudziesięciu do kilkuset złotych za każdą czynność.

Czynność windykacyjna	Typowy koszt
Monit SMS/e-mail	5 – 20 PLN
Monit telefoniczny	20 – 50 PLN
Wezwanie do zapłaty (pismo)	50 – 150 PLN
Windykacja terenowa	200 – 500 PLN
Przekazanie do kancelarii prawnej	% od kwoty lub stawka godzinowa

Opłaty administracyjne i za zmiany

Opłata	Typowy zakres
Opłata za rozpatrzenie wniosku	0 – 500 PLN
Opłata za aneks do umowy	100 – 500 PLN
Opłata za wcześniejsze rozwiązanie umowy	0,5% – 2% od limitu lub kwota stała
Opłata za zmianę rachunku bankowego	50 – 200 PLN
Opłata za duplikat dokumentu	20 – 100 PLN
Opłata za przelew ekspresowy	20 – 100 PLN

Modele cenowe w faktoringu

Różni faktorzy stosują odmienne modele naliczania opłat. Zrozumienie tych modeli pomoże Ci porównywać oferty, które na pierwszy rzut oka wyglądają zupełnie inaczej.

Model klasyczny: prowizja + odsetki

Najbardziej rozpowszechniony model. Płacisz osobno prowizję (% od faktury) i odsetki (% rocznie od finansowania). Ten model wymaga dwóch kalkulacji i sumowania wyników.

Przykład: Faktura 50 000 PLN, termin 30 dni, zaliczka 85%, prowizja 0,8%, odsetki 9% rocznie.

Prowizja: 50 000 × 0,8% = 400 PLN
Odsetki: 42 500 × 9% × 30/365 = 314 PLN
Razem: 714 PLN (1,43% wartości faktury)

Model all-in: jedna stawka dzienna

Popularny w mikrofaktoringu i na platformach online. Płacisz jedną stawkę dzienną, która zawiera zarówno prowizję, jak i odsetki. Prosty w kalkulacji.

Przykład: Faktura 50 000 PLN, termin 30 dni, stawka 0,07% dziennie.

Koszt: 50 000 × 0,07% × 30 = 1 050 PLN
Razem: 1 050 PLN (2,1% wartości faktury)

Model all-in jest prostszy, ale często droższy. Za wygodę kalkulacji płacisz wyższą łączną stawkę.

Model abonamentowy

Płacisz stałą miesięczną opłatę (np. 2-3% od limitu) niezależnie od liczby sfinansowanych faktur. Opłaca się przy wysokim i regularnym wykorzystaniu limitu, ale jest kosztowny przy sporadycznym korzystaniu.

Jak porównywać oferty faktoringowe

Porównywanie tylko prowizji to błąd, który może kosztować Cię tysiące złotych. Oto właściwa metoda:

Krok 1: Przygotuj swój scenariusz

Określ realistyczne parametry swojego korzystania z faktoringu:

Średnia wartość faktury
Średni termin płatności
Liczba faktur miesięcznie
Liczba kontrahentów
Odsetek faktur z opóźnioną płatnością
Planowany miesięczny obrót faktoringowy

Krok 2: Poproś o symulację

Wyślij identyczne parametry do 3-4 faktorów i poproś o szczegółową symulację kosztów. Dobry faktor przygotuje kalkulację pokazującą wszystkie składniki.

Krok 3: Porównaj całkowity koszt

Sprowadź wszystkie oferty do wspólnego mianownika – całkowitego kosztu wyrażonego jako procent od wartości sfinansowanych faktur. Uwzględnij:

Prowizję faktoringową (od każdej faktury)
Odsetki (za okres finansowania)
Prowizję przygotowawczą (rozłóż na rok)
Opłaty stałe (za limit, abonament)
Potencjalne koszty opóźnień (jeśli wiesz, że kontrahenci się spóźniają)

Przykład porównania

Faktor A: prowizja 0,3%, odsetki 10%, prowizja przygotowawcza 1,5% od limitu 500 tys., opłata za limit 0,2%/mies.

Faktor B: prowizja 0,8%, odsetki 8%, bez prowizji przygotowawczej, bez opłaty za limit.

Przy obrocie 300 tys. PLN miesięcznie i średnim terminie 30 dni: Faktor A kosztuje ~1,9% od obrotu, Faktor B ~1,5%. Niższa prowizja u A nie oznacza niższego kosztu!

Checklist: pytania do faktora przed podpisaniem umowy

Zanim podpiszesz umowę, zadaj faktorowi te pytania:

Czy mogę otrzymać pełną Tabelę Opłat i Prowizji?
Czy prowizja przygotowawcza jest pobierana ponownie przy odnowieniu umowy?
Od jakiej kwoty są naliczane odsetki – od zaliczki czy od brutto faktury?
Ile wynosi okres tolerowanego opóźnienia (karencja)?
Jakie są odsetki i opłaty w okresie karencji?
Czy jest opłata za niewykorzystany limit? Jaka?
Ile kosztuje dodanie nowego kontrahenta?
Jakie są koszty wcześniejszego rozwiązania umowy?
Czy są jakieś opłaty, które nie są wymienione w TOiP?
Czy mogę otrzymać symulację kosztów dla mojego scenariusza?

Czerwone flagi w tabeli opłat

Niektóre zapisy w TOiP powinny zapalić czerwone światło:

Znaki ostrzegawcze

„Opłaty według cennika obowiązującego w dniu naliczenia" – faktor może zmienić ceny bez Twojej zgody
Bardzo niska prowizja nagłówkowa (np. 0,1%) przy braku szczegółów o odsetkach i opłatach dodatkowych
Wysoka opłata za niewykorzystany limit – kara za to, że Twoje obroty są niższe niż deklarowane
Brak informacji o okresie karencji – możesz płacić karne odsetki od pierwszego dnia opóźnienia
Opłata za wcześniejsze rozwiązanie umowy wynosząca kilka procent limitu
Automatyczne odnowienie umowy z kolejną prowizją przygotowawczą

Koszty faktoringu a podatki

Dobre wiadomości: wszystkie koszty faktoringu (prowizja, odsetki, opłaty dodatkowe) stanowią koszty uzyskania przychodu – możesz je odliczyć od podstawy opodatkowania.

Usługi faktoringowe są opodatkowane VAT w stawce 23%. Oznacza to, że do kwoty netto prowizji i opłat doliczany jest podatek. Jeśli jesteś czynnym podatnikiem VAT, możesz odliczyć ten podatek naliczony.

Przykład rozliczenia podatkowego

Prowizja netto: 1 000 PLN + VAT 23% = 1 230 PLN brutto. Jeśli jesteś vatowcem, odzyskujesz 230 PLN VAT i zaliczasz 1 000 PLN do kosztów. Przy 19% CIT oszczędzasz dodatkowo 190 PLN. Realny koszt: 1 230 – 230 – 190 = 810 PLN.

Porównaj rzeczywiste koszty faktoringu

Nie daj się zwieść niskim prowizjom nagłówkowym. Skorzystaj z naszej porównywarki, żeby zobaczyć całkowity koszt faktoringu dla Twojego scenariusza.

Porównaj oferty faktoringu

Podsumowanie

Tabela opłat i prowizji to dokument, który musisz przeczytać przed podpisaniem umowy faktoringowej – nie po. Niska prowizja nagłówkowa może maskować wysokie odsetki, opłatę za limit czy karne stawki za opóźnienia kontrahentów.

Kluczowe zasady czytania TOiP:

Sprawdź bazę naliczania odsetek – od zaliczki czy od brutto? To różnica 15-20%.
Szukaj opłat za limit – prowizja przygotowawcza, opłata za gotowość, kara za niewykorzystanie.
Przeczytaj sekcję o opóźnieniach – okres karencji i stawki karne to kluczowe parametry.
Poproś o symulację – porównuj całkowity koszt dla Twojego scenariusza, nie pojedyncze stawki.
Negocjuj – prowizja przygotowawcza i opłaty dodatkowe są często negocjowalne.

Więcej o kosztach faktoringu przeczytasz w artykule jak obliczyć koszt faktoringu, a o pozostałych kryteriach wyboru faktora – w dedykowanym przewodniku.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Czy faktor musi udostępnić TOiP przed podpisaniem umowy?

Tak, to standardowa praktyka i Twoje prawo jako klienta. Jeśli faktor odmawia udostępnienia pełnej tabeli opłat przed podpisaniem umowy, traktuj to jako poważny sygnał ostrzegawczy. Renomowane firmy faktoringowe publikują TOiP na swoich stronach internetowych.

Czy mogę negocjować stawki w TOiP?

Tak, większość opłat jest negocjowalna, szczególnie przy wyższych obrotach. Najłatwiej negocjować prowizję przygotowawczą (często można ją obniżyć do 0%), prowizję faktoringową (szczególnie przy dużym wolumenie) oraz opłatę za niewykorzystany limit (warto ją całkowicie usunąć).

Co to jest „all-in" i czy warto wybierać taki model?

Model „all-in" to jedna stawka dzienna zawierająca zarówno prowizję, jak i odsetki. Jest prosty w kalkulacji, ale często droższy niż model klasyczny. Sprawdza się przy krótkich terminach płatności i doraźnym korzystaniu z faktoringu. Przy długich terminach i regularnym finansowaniu model klasyczny może być tańszy.

Jak sprawdzić, czy nie ma ukrytych opłat?

Poproś o pełną TOiP i przeczytaj ją od deski do deski. Zwróć szczególną uwagę na sekcje „inne opłaty" i „opłaty dodatkowe". Zapytaj wprost: „Czy są jakiekolwiek opłaty, które mogę ponieść, a które nie są wymienione w tej tabeli?". Poproś też o symulację dla Twojego scenariusza – to najlepszy sposób na wykrycie ukrytych kosztów.

Czy odsetki faktoringowe można odliczyć od podatku?

Tak, wszystkie koszty faktoringu (prowizja, odsetki, opłaty dodatkowe) stanowią koszty uzyskania przychodu i można je odliczyć od podstawy opodatkowania. Dodatkowo, jeśli jesteś czynnym podatnikiem VAT, możesz odliczyć VAT naliczony na fakturach za usługi faktoringowe.

Co to jest okres karencji i dlaczego jest ważny?

Okres karencji (tolerowanego opóźnienia) to czas, przez który faktor nie nalicza dodatkowych opłat, gdy kontrahent spóźnia się z płatnością. Standardowo wynosi 14-30 dni. Jeśli Twoi kontrahenci często płacą z opóźnieniem, wybieraj faktorów z długim okresem karencji – to może zaoszczędzić znaczące kwoty na odsetkach karnych.