Faktoring odwrotny – finansowanie zakupów zamiast sprzedaży
Masz zlecenie, ale brakuje Ci pieniędzy na materiały. Dostawca żąda płatności z góry lub w 14 dni, a Twój klient zapłaci za 60 dni. Klasyczny faktoring tu nie pomoże – finansuje sprzedaż, nie zakupy. Potrzebujesz faktoringu odwrotnego. To narzędzie, które płaci Twoim dostawcom, a Ty spłacasz faktorowi później – gdy już otrzymasz pieniądze od swoich klientów.
Według danych GUS za 2024 rok faktoring odwrotny stanowi 24,1% faktoringu krajowego w Polsce – to drugi najpopularniejszy rodzaj po faktoringu pełnym (53,4%). Rynek faktoringu odwróconego rośnie najszybciej – firmy doceniają możliwość finansowania zakupów bez angażowania własnego kapitału.
Czym jest faktoring odwrotny
Faktoring odwrotny (nazywany też faktoringiem odwróconym, zakupowym, dłużnym lub z ang. reverse factoring) to rodzaj faktoringu, w którym faktor finansuje Twoje zobowiązania wobec dostawców. To "odwrócenie" klasycznego faktoringu – zamiast finansować Twoje należności od klientów, finansuje Twoje zakupy.
Forma finansowania, w której firma faktoringowa spłaca zobowiązania przedsiębiorcy wobec jego dostawców, a przedsiębiorca zwraca środki faktorowi w późniejszym, uzgodnionym terminie. Usługa jest skierowana do nabywców (kupujących), nie do sprzedawców. Działa jak odnawialny limit kredytowy na finansowanie zakupów.
Faktoring klasyczny vs odwrotny – fundamentalna różnica
| Kryterium | Faktoring klasyczny | Faktoring odwrotny |
|---|---|---|
| Kto jest klientem faktora | Sprzedawca (wystawca faktury) | Nabywca (odbiorca faktury) |
| Co jest finansowane | Należności od klientów | Zobowiązania wobec dostawców |
| Kierunek przepływu pieniędzy | Faktor → Sprzedawca | Faktor → Dostawca sprzedawcy |
| Kto spłaca faktora | Kontrahent sprzedawcy (dłużnik) | Klient faktora (nabywca) |
| Cel | Szybciej otrzymać zapłatę za sprzedaż | Wydłużyć termin płatności za zakupy |
Jak działa faktoring odwrotny – krok po kroku
Krok 1: Zamawiasz towar lub usługę od dostawcy. Dostawca wystawia fakturę z terminem płatności (np. 14 dni) lub wymaga płatności przy odbiorze.
Krok 2: Przekazujesz fakturę od dostawcy do faktora z dyspozycją zapłaty.
Krok 3: Faktor płaci dostawcy 100% wartości faktury w ustalonym terminie (nawet tego samego dnia).
Krok 4: Ty spłacasz faktora w późniejszym terminie – np. za 60 lub 90 dni od daty faktury.
Efekt: Dostawca otrzymał pieniądze na czas (lub wcześniej). Ty zyskałeś 60-90 dni na zapłatę zamiast 14 dni. Możesz wyprodukować towar, sprzedać go klientowi i z jego płatności spłacić faktora.
W odróżnieniu od pożyczki (jednorazowa kwota), faktoring odwrotny działa jak odnawialny limit. Każda Twoja spłata zwalnia limit i możesz finansować kolejne faktury. Nie musisz za każdym razem wnioskować o nowe finansowanie – korzystasz z przyznanego limitu w miarę potrzeb.
Przykład: jak faktoring odwrotny ratuje realizację kontraktu
Firma meblarska wygrała zamówienie na meble biurowe za 500 000 zł z terminem realizacji 60 dni. Klient zapłaci 30 dni po dostawie – czyli za 90 dni od dziś.
Problem: Na produkcję potrzeba drewna i komponentów za 300 000 zł. Dostawcy wymagają płatności w 14 dni. Firma nie ma 300 000 zł na koncie.
Rozwiązanie – faktoring odwrotny:
Firma podpisuje umowę faktoringu odwrotnego z limitem 400 000 zł. Zamawia materiały, otrzymuje faktury od dostawców i przekazuje je faktorowi. Faktor płaci dostawcom w 14 dni (300 000 zł). Firma produkuje meble, dostarcza klientowi, a po 90 dniach otrzymuje 500 000 zł od klienta. Z tej kwoty spłaca faktora (300 000 zł + koszty faktoringu ~6 000 zł). Pozostaje 194 000 zł zysku.
Bez faktoringu odwrotnego: Firma musiałaby odmówić zlecenia lub szukać kredytu (długa procedura, niepewność). Faktoring odwrotny pozwolił zrealizować kontrakt i zarobić.
Warianty faktoringu odwrotnego
Faktoring odwrotny występuje w dwóch głównych wariantach, różniących się momentem płatności dostawcy:
Faktoring odwrotny wymagalnościowy
Faktor płaci dostawcy w dniu wymagalności faktury (w terminie płatności). Dostawca otrzymuje zapłatę na czas, a Ty zyskujesz prolongatę – spłacasz faktora np. 60 dni później.
Przykład: Faktura z terminem 14 dni. Faktor płaci dostawcy w dniu 14. Ty spłacasz faktora w dniu 74 (14 + 60 dni prolongaty).
Koszt: Płacisz odsetki za okres prolongaty (60 dni).
Faktoring odwrotny dyskontowy
Faktor płaci dostawcy przed terminem płatności – nawet od razu po otrzymaniu faktury. Dostawca otrzymuje pieniądze szybciej i może udzielić Ci rabatu (skonto) za wcześniejszą płatność.
Przykład: Faktura z terminem 30 dni. Faktor płaci dostawcy w dniu 2. Dostawca udziela 3% skonta za wczesną płatność. Ty spłacasz faktora w dniu 30 (bez prolongaty) lub w dniu 60 (z prolongatą).
Koszt: Dostawca ponosi odsetki dyskontowe za wcześniejszą wypłatę. Ty możesz nie płacić odsetek (jeśli spłacasz w terminie faktury) lub płacisz za prolongatę.
Wielu dostawców oferuje 2-5% rabatu za płatność w 7 dni zamiast 30. Jeśli koszt faktoringu odwrotnego wynosi 1-2% – wciąż jesteś na plusie. Faktoring odwrotny pozwala "zarobić" na skoncie bez angażowania własnego kapitału.
Ile kosztuje faktoring odwrotny
Koszty faktoringu odwrotnego są zbliżone do faktoringu klasycznego, ale struktura może być inna:
Struktura kosztów
| Element kosztu | Typowy zakres | Opis |
|---|---|---|
| Odsetki za finansowanie | WIBOR + 3-6% rocznie | Naliczane od wypłaconej kwoty za okres do spłaty |
| Prowizja od faktury | 0,1% – 0,5% wartości faktury | Opłata za obsługę każdej transakcji |
| Prowizja przygotowawcza | 0 – 1% limitu (jednorazowo) | Przy uruchomieniu umowy |
| Opłata za niewykorzystany limit | 0 – 0,5% rocznie | Niektórzy faktorzy naliczają (rzadko) |
Przykładowa kalkulacja
Faktura od dostawcy: 100 000 zł. Faktor płaci dostawcy w dniu wymagalności. Ty spłacasz faktora po 60 dniach (prolongata).
Koszty:
Prowizja od faktury: 0,3% × 100 000 zł = 300 zł
Odsetki za prolongatę: 100 000 zł × 9% × (60/365) = 1 479 zł
Razem: 1 779 zł (1,78% wartości faktury)
Dla porównania – kredyt obrotowy:
Odsetki: 100 000 zł × 10% × (60/365) = 1 644 zł
Prowizja: 0,5% × 100 000 zł = 500 zł
Razem: 2 144 zł + czas procedury + wymagania
Faktoring odwrotny może być tańszy od kredytu, a na pewno jest szybszy i prostszy do uzyskania.
Dla kogo faktoring odwrotny
Faktoring odwrotny jest idealny w konkretnych sytuacjach biznesowych:
Firmy z długim cyklem produkcyjnym
Produkujesz meble, maszyny, konstrukcje stalowe? Cykl produkcji trwa tygodnie lub miesiące, a materiały musisz kupić na początku. Faktoring odwrotny finansuje zakupy, a spłacasz gdy sprzedasz produkt.
Firmy z sezonowością
Branża turystyczna, odzieżowa, rolnicza – musisz zaopatrzyć się przed sezonem, a sprzedaż (i wpływy) dopiero w sezonie. Faktoring odwrotny "mostkuje" tę lukę płynnościową.
Firmy budowlane i produkcyjne
Branża budowlana to klasyczny przypadek: kupujesz materiały teraz, a fakturujesz inwestora za kolejne etapy – z długimi terminami płatności. Faktoring odwrotny + faktoring klasyczny to kompletne rozwiązanie.
Firmy chcące wykorzystać skonto
Dostawca oferuje 3% rabatu za płatność w 7 dni? Faktoring odwrotny pozwala zapłacić wcześnie (i dostać rabat) nawet gdy nie masz gotówki. Różnica między skontem a kosztem faktoringu to Twój zysk.
Firmy z ograniczonym kredytem kupieckim
Nowi dostawcy wymagają płatności z góry lub w 7 dni? Faktoring odwrotny "udowadnia" Twoją wiarygodność – dostawca dostaje pieniądze od renomowanego faktora, a Ty zyskujesz czas.
- Masz długi cykl produkcyjny (zakupy → produkcja → sprzedaż → płatność)
- Działasz w branży sezonowej
- Dostawcy wymagają krótkich terminów płatności lub gotówki
- Chcesz wykorzystać skonto za wczesną płatność
- Potrzebujesz elastycznego finansowania zakupów (limit odnawialny)
- Masz zakaz cesji w umowach sprzedażowych (faktoring klasyczny niemożliwy)
- Chcesz budować wizerunek dobrego płatnika u dostawców
Faktoring odwrotny vs inne formy finansowania
Jak faktoring odwrotny wypada na tle alternatyw?
- Limit odnawialny – nie musisz wnioskować za każdym razem
- Szybsza procedura niż kredyt
- Nie wymaga twardych zabezpieczeń (zwykle)
- Elastyczna spłata – płacisz wcześniej = mniej odsetek
- Buduje wizerunek dobrego płatnika
- Pozwala wykorzystać skonta
- Droższy niż kredyt obrotowy (czasem)
- Wymaga dobrej kondycji finansowej
- Limit zależy od oceny Twojej firmy (nie kontrahentów)
- Może wymagać zabezpieczeń przy dużych limitach
- Nie dla firm w kryzysie finansowym
Faktoring odwrotny vs kredyt obrotowy
| Kryterium | Faktoring odwrotny | Kredyt obrotowy |
|---|---|---|
| Cel finansowania | Konkretne zakupy (faktury) | Dowolne cele obrotowe |
| Procedura | Szybsza, mniej dokumentów | Dłuższa, więcej wymagań |
| Elastyczność spłaty | Wysoka – spłacasz gdy chcesz | Sztywny harmonogram |
| Wpływ na zdolność kredytową | Mniejszy | Pełny – obciąża zdolność |
| Koszt | Porównywalny lub wyższy | Często niższy (dla dobrych klientów) |
Faktoring odwrotny vs pożyczka
Pożyczka to jednorazowa kwota na określony cel i czas. Faktoring odwrotny to limit odnawialny – bardziej elastyczny. Pożyczka może być szybsza przy małych kwotach, ale przy powtarzalnych zakupach faktoring odwrotny jest wygodniejszy.
Masz zakaz cesji w umowach z klientami? Faktoring klasyczny nie wchodzi w grę. Ale faktoring odwrotny tak – finansujesz zakupy, nie sprzedaż. Cesja nie jest potrzebna. To częste rozwiązanie dla dostawców sieci handlowych, które zakazują cesji.
Jak księgować faktoring odwrotny
W faktoringu odwrotnym zmieniasz wierzyciela – zamiast płacić dostawcy, płacisz faktorowi. Transakcja pojawia się po stronie pasywów jako zobowiązanie.
Schemat księgowania
1. Otrzymanie faktury od dostawcy:
Wn Towary/Materiały: 100 000 zł
Ma Rozrachunki z dostawcami: 100 000 zł
2. Przekazanie faktury do faktora (faktor spłaca dostawcę):
Wn Rozrachunki z dostawcami: 100 000 zł
Ma Pozostałe rozrachunki (zobowiązanie wobec faktora): 100 000 zł
3. Spłata zobowiązania wobec faktora:
Wn Pozostałe rozrachunki: 100 000 zł
Wn Koszty finansowe (prowizja + odsetki): 1 779 zł
Ma Rachunek bankowy: 101 779 zł
Prowizja i odsetki od faktoringu odwrotnego stanowią koszty finansowe i są kosztem uzyskania przychodu. Mogą być odliczane od podstawy opodatkowania.
Firmy oferujące faktoring odwrotny
Faktoring odwrotny oferują głównie większe firmy faktoringowe i banki – wymaga oceny wiarygodności nabywcy (Ciebie), co jest bardziej złożone niż ocena kontrahentów.
Faktorzy bankowi:
PKO Faktoring – faktoring odwrotny dla firm z min. 12-miesięczną historią, limity od 500 000 zł.
Pekao Faktoring – faktoring zakupowy z prolongatą do 90 dni, integracja z systemami ERP.
Santander Factoring – faktoring odwrotny w ramach kompleksowej oferty, dostęp 24/7.
BPS Leasing i Faktoring – faktoring odwrotny na finansowanie dostaw, możliwość łączenia z faktoringiem klasycznym.
Faktorzy pozabankowi:
Bibby Financial Services – faktoring odwrotny dla MŚP, elastyczne warunki, doradztwo.
KUKE Finance – faktoring odwrotny z możliwością finansowania faktur przeterminowanych.
INDOS SA – faktoring odwrotny z prolongatą do 90 dni, finansowanie 100% faktury.
W faktoringu klasycznym ryzyko rozkłada się na wielu kontrahentów. W faktoringu odwrotnym faktor finansuje jedną firmę (Ciebie) – to wyższe ryzyko. Dlatego faktoring odwrotny jest dostępny dla firm w dobrej kondycji, często z min. 12-24 miesięczną historią i dodatnimi wynikami finansowymi.
Jak uzyskać faktoring odwrotny
Procedura uzyskania faktoringu odwrotnego jest zbliżona do kredytu – faktor ocenia głównie Twoją firmę, nie kontrahentów.
Wymagane dokumenty
- Dokumenty rejestrowe firmy (KRS/CEIDG)
- Sprawozdania finansowe za ostatnie 2 lata (lub KPiR)
- Wyciągi bankowe za 6-12 miesięcy
- Lista głównych dostawców
- Przykładowe faktury zakupowe
- Zaświadczenia o niezaleganiu (ZUS, US)
- Ewentualne zabezpieczenia (przy dużych limitach)
Proces krok po kroku
1. Wniosek + dokumenty – składasz wniosek z dokumentacją finansową.
2. Analiza finansowa – faktor ocenia Twoją kondycję (2-7 dni roboczych).
3. Decyzja i warunki – faktor proponuje limit, prolongatę, cennik.
4. Umowa + zabezpieczenia – podpisujesz umowę, ewentualnie ustanawiasz zabezpieczenia.
5. Uruchomienie – możesz zgłaszać faktury od dostawców do finansowania.
Czas: Od wniosku do uruchomienia: 1-3 tygodnie (dłużej niż faktoring klasyczny).
Faktoring odwrotny + faktoring klasyczny – kompletne rozwiązanie
Wiele firm łączy oba rodzaje faktoringu:
Faktoring odwrotny – finansuje zakupy (materiały, towary, usługi)
Faktoring klasyczny – finansuje sprzedaż (należności od klientów)
To zamknięty cykl finansowania całego obrotu – kupujesz z faktoringu odwrotnego, sprzedajesz i finansujesz należności faktoringiem klasycznym, z wpływów spłacasz oba.
Budownictwo: zakup materiałów (odwrotny) + finansowanie należności od inwestorów (klasyczny).
Transport: zakup paliwa, części (odwrotny) + finansowanie frachtu (klasyczny).
Produkcja: zakup surowców (odwrotny) + finansowanie sprzedaży (klasyczny).
FAQ – faktoring odwrotny
Czy dostawca musi wyrazić zgodę na faktoring odwrotny?
Nie. W faktoringu odwrotnym to Ty jesteś klientem faktora i to Ty decydujesz o finansowaniu. Dostawca po prostu otrzymuje płatność na swoje konto – od faktora zamiast od Ciebie. Nie musi podpisywać żadnych dokumentów ani wyrażać zgody. Dla dostawcy to transparentne – dostaje pieniądze na czas.
Czy faktoring odwrotny można wykorzystać przy zakazie cesji?
Tak! To jedna z głównych zalet. Zakaz cesji w umowach z klientami blokuje faktoring klasyczny (finansowanie należności). Ale faktoring odwrotny finansuje Twoje zobowiązania, nie należności – zakaz cesji nie ma znaczenia. To popularne rozwiązanie dla dostawców sieci handlowych.
Jak długa może być prolongata w faktoringu odwrotnym?
Typowa prolongata to 30-90 dni. Niektórzy faktorzy oferują do 120 dni. Dłuższa prolongata = wyższe odsetki, ale więcej czasu na wygenerowanie wpływów z działalności. Negocjuj prolongatę dopasowaną do Twojego cyklu operacyjnego.
Czy mogę spłacić faktora wcześniej i zaoszczędzić?
Tak. Faktoring odwrotny działa jak limit odnawialny – możesz spłacić w dowolnym momencie. Wcześniejsza spłata = mniej dni odsetkowych = niższy koszt. Jeśli dostaniesz wcześniej płatność od klienta, opłaca się od razu spłacić faktora i zwolnić limit na kolejne zakupy.
Czy faktoring odwrotny wpływa na zdolność kredytową?
Tak, ale mniej niż kredyt. Faktoring odwrotny pojawia się w bilansie jako zobowiązanie handlowe (nie kredytowe). Banki biorą to pod uwagę przy ocenie zdolności, ale wpływ jest mniejszy niż przy kredycie obrotowym. Warto poinformować bank o faktoringu odwrotnym przy wnioskowaniu o inne finansowanie.
Czy mogę finansować faktury od zagranicznych dostawców?
Tak, wielu faktorów oferuje faktoring odwrotny importowy – finansowanie zakupów od dostawców zagranicznych. To szczególnie przydatne przy imporcie z Chin czy Indii, gdzie dostawcy często wymagają przedpłaty. Warunki (waluta, limity) zależą od faktora.
Jaka jest minimalna kwota faktury w faktoringu odwrotnym?
Zależy od faktora – od 1 000 zł (faktorzy online) do 10 000 zł (banki). Przy małych fakturach koszt procentowy może być wyższy. Faktoring odwrotny opłaca się najbardziej przy regularnych, większych zakupach (np. od 50 000 zł miesięcznie).
Czy mogę finansować faktury już przeterminowane?
Niektórzy faktorzy (np. KUKE Finance, INDOS) akceptują faktury z krótkim przeterminowaniem (np. do 30 dni). To przydatne gdy opóźniłeś się z płatnością i chcesz uniknąć naliczania odsetek przez dostawcę. Warunki są indywidualne – pytaj faktora.
Porównaj oferty faktoringu odwrotnego i znajdź najlepsze warunki finansowania zakupów. Limit odnawialny, prolongata do 90 dni, szybka decyzja.
Porównaj oferty faktoringu
