Rodzaje faktoringu – kompletny przewodnik po wszystkich typach finansowania faktur
Faktoring to nie jedna usługa, ale cała rodzina produktów finansowych. Wybór odpowiedniego rodzaju faktoringu może oznaczać różnicę między pełnym bezpieczeństwem a ryzykiem zwrotu środków, między niską prowizją a kompleksową ochroną należności. Ten przewodnik pomoże Ci zrozumieć wszystkie dostępne opcje i wybrać rozwiązanie dopasowane do specyfiki Twojej firmy.
Na polskim rynku dostępnych jest ponad 10 rodzajów faktoringu, różniących się poziomem ryzyka, kosztami i zakresem usług. Kluczowy wybór to decyzja między faktoringiem pełnym (faktor przejmuje ryzyko) a niepełnym (ryzyko pozostaje po Twojej stronie).
Jak klasyfikujemy rodzaje faktoringu
Zanim przejdziemy do opisu poszczególnych produktów, warto zrozumieć kryteria podziału. Rodzaje faktoringu klasyfikujemy według czterech głównych parametrów:
Zakres przejmowanego ryzyka – kto ponosi konsekwencje, gdy kontrahent nie zapłaci. To najważniejsze kryterium wyboru, bezpośrednio wpływające na cenę i bezpieczeństwo.
Jawność transakcji – czy kontrahent wie o zaangażowaniu firmy faktoringowej. Wpływa na relacje handlowe i dostępność produktu.
Terytorium działania – czy finansujesz faktury krajowe czy międzynarodowe. Determinuje procedury, waluty i poziom ryzyka.
Przedmiot finansowania – czy finansujesz swoje należności (sprzedaż) czy zobowiązania (zakupy). Całkowicie różne mechanizmy działania.
| Kryterium podziału | Rodzaje faktoringu |
|---|---|
| Ryzyko niewypłacalności | Pełny (bez regresu), Niepełny (z regresem), Mieszany |
| Jawność cesji | Jawny, Cichy (ukryty) |
| Terytorium | Krajowy, Eksportowy, Importowy |
| Przedmiot finansowania | Klasyczny (sprzedażowy), Odwrotny (zakupowy) |
| Sektor odbiorców | Komercyjny, Samorządowy |
Faktoring pełny (bez regresu)
Faktoring pełny to najbezpieczniejsza forma finansowania faktur. Faktor przejmuje na siebie całkowite ryzyko niewypłacalności kontrahenta. Jeśli Twój odbiorca nie zapłaci faktury – z jakiegokolwiek powodu – nie musisz zwracać otrzymanej zaliczki. Windykacja i odzyskanie należności to problem faktora, nie Twój.
Rodzaj faktoringu, w którym firma faktoringowa przejmuje ryzyko niewypłacalności dłużnika. W przypadku braku zapłaty przez kontrahenta, faktorant zachowuje otrzymaną zaliczkę, a faktor podejmuje działania windykacyjne na własny koszt i ryzyko.
Jak działa faktoring pełny
Po przekazaniu faktury do finansowania, faktor wypłaca Ci zaliczkę (zwykle 80-90% wartości). Jednocześnie przejmuje odpowiedzialność za ściągnięcie należności od kontrahenta. Jeśli odbiorca nie zapłaci w terminie, faktor samodzielnie prowadzi windykację. Nawet gdy należności nie uda się odzyskać, Ty zachowujesz wypłacone środki.
Bezpieczeństwo ma swoją cenę – faktoring pełny jest droższy od niepełnego. Wyższy koszt wynika z konieczności ubezpieczenia transakcji oraz dokładniejszej weryfikacji kontrahentów. Prowizja może być wyższa nawet o 0,5-1 punkt procentowy.
- Całkowite przeniesienie ryzyka na faktora
- Brak konieczności zwrotu zaliczki przy niewypłacalności
- Windykacja po stronie faktora
- Poprawa wskaźników bilansowych (należności znikają z bilansu)
- Spokój psychiczny i przewidywalność finansowa
- Wyższa prowizja (o 0,3-1% więcej niż niepełny)
- Bardziej wymagająca weryfikacja kontrahentów
- Nie wszyscy odbiorcy zostaną zaakceptowani
- Dłuższy czas uruchomienia finansowania
Faktoring bez regresu jest optymalny, gdy: współpracujesz z nowymi, niesprawdzonymi kontrahentami; działasz w branży o wysokim ryzyku niewypłacalności; eksportujesz do krajów o niestabilnej sytuacji gospodarczej; chcesz całkowicie wyeliminować ryzyko kredytowe z działalności.
Faktoring niepełny (z regresem)
W faktoringu niepełnym ryzyko niewypłacalności kontrahenta pozostaje po Twojej stronie. Faktor finansuje fakturę i wypłaca zaliczkę, ale jeśli odbiorca nie zapłaci w terminie, musisz zwrócić otrzymane środki. To Ty ponosisz konsekwencje finansowe niesolidności swoich klientów.
Rodzaj faktoringu, w którym przedsiębiorca ponosi ryzyko niewypłacalności dłużnika. W przypadku braku zapłaty przez kontrahenta po upływie okresu tolerowanego opóźnienia, faktorant zobowiązany jest do zwrotu zaliczki faktoringowej i samodzielnego dochodzenia należności.
Jak działa faktoring niepełny
Mechanizm finansowania jest identyczny jak w faktoringu pełnym – przekazujesz fakturę, otrzymujesz zaliczkę. Różnica pojawia się, gdy kontrahent nie płaci. Po upływie tzw. okresu tolerowanego opóźnienia (zwykle 30-60 dni od terminu płatności) wierzytelność wraca do Ciebie. Musisz zwrócić faktorowi wypłaconą zaliczkę i sam zająć się windykacją.
Zaletą faktoringu z regresem jest niższa cena. Brak konieczności ubezpieczenia transakcji przekłada się na niższe prowizje – różnica może wynosić 0,5-1% wartości faktury. Dla firm współpracujących ze sprawdzonymi, rzetelnymi kontrahentami to oszczędność bez istotnego ryzyka.
Faktorzy stosują różne okresy tolerancji – od 14 do 90 dni od terminu płatności faktury. Im dłuższy okres, tym więcej czasu na odzyskanie należności bez konieczności zwrotu zaliczki. Sprawdź ten parametr przed podpisaniem umowy – ma kluczowe znaczenie przy opóźnieniach w płatnościach.
Dla kogo faktoring niepełny
Faktoring z regresem sprawdza się najlepiej w firmach, które: mają wieloletnią, sprawdzoną współpracę z odbiorcami; działają w stabilnych branżach o niskim wskaźniku niewypłacalności; dysponują własnymi narzędziami weryfikacji kontrahentów; chcą zoptymalizować koszty finansowania przy akceptowalnym ryzyku.
Faktoring mieszany
Faktoring mieszany łączy elementy faktoringu pełnego i niepełnego. Faktor przejmuje ryzyko niewypłacalności, ale tylko do określonej kwoty lub w określonym procencie. Powyżej ustalonego limitu odpowiedzialność przechodzi na Ciebie.
Limit odpowiedzialności faktora wynosi 90% wartości faktury. Dla faktury na 100 000 zł: jeśli kontrahent nie zapłaci, faktor pokrywa 90 000 zł (nie musisz zwracać tej części zaliczki), ale pozostałe 10 000 zł to Twoje ryzyko. To tzw. udział własny, analogiczny do ubezpieczeń.
Faktoring mieszany to kompromis – tańszy niż pełny, bezpieczniejszy niż niepełny. Szczególnie popularny w transakcjach o wysokiej wartości, gdzie pełne przejęcie ryzyka przez faktora byłoby zbyt kosztowne.
Faktoring jawny vs cichy
Podział ze względu na jawność transakcji dotyczy informowania kontrahenta o zaangażowaniu firmy faktoringowej. To kwestia relacji handlowych i percepcji Twojej firmy przez odbiorców.
Faktoring jawny
W faktoringu jawnym kontrahent jest informowany o cesji wierzytelności. Na fakturze pojawia się adnotacja o przeniesieniu należności na faktora oraz numer konta, na które odbiorca powinien dokonać zapłaty. Kontrahent wie, że korzystasz z usług faktoringowych.
Jest to standardowa i najczęściej stosowana forma faktoringu. Większość faktorów oferuje wyłącznie wariant jawny, szczególnie w przypadku faktoringu pełnego. Jawna cesja jest też wymagana w międzynarodowych transakcjach faktoringowych.
Faktoring cichy (ukryty)
W faktoringu cichym kontrahent nie wie o zaangażowaniu faktora. Nie otrzymuje informacji o cesji, płaci na Twoje standardowe konto firmowe, z którego przekazujesz środki faktorowi. Dla odbiorcy transakcja wygląda jak zwykła sprzedaż z odroczonym terminem płatności.
Faktoring cichy jest trudniej dostępny i droższy. Faktorzy oferują go tylko dla kontrahentów o bardzo dobrej reputacji finansowej. Niedostępny w wariancie pełnym (bez regresu). Wymaga większego zaangażowania po Twojej stronie – to Ty zarządzasz przepływem środków.
Kiedy warto rozważyć faktoring cichy? Gdy relacja z kontrahentem jest wrażliwa, a informacja o korzystaniu z faktoringu mogłaby negatywnie wpłynąć na współpracę. Niektóre duże korporacje interpretują faktoring jako sygnał problemów finansowych dostawcy.
Faktoring odwrotny (zakupowy)
Faktoring odwrotny działa w przeciwnym kierunku niż klasyczny – zamiast finansować Twoje należności od odbiorców, finansuje Twoje zobowiązania wobec dostawców. To narzędzie do zarządzania terminami płatności za zakupy.
Forma faktoringu, w której faktor reguluje zobowiązania przedsiębiorcy wobec jego dostawców. Dostawca otrzymuje zapłatę natychmiast, a przedsiębiorca spłaca należność faktorowi w późniejszym, ustalonym terminie. Pozwala wydłużyć rzeczywisty termin płatności przy zachowaniu dobrych relacji z dostawcami.
Jak działa faktoring odwrotny
Otrzymujesz fakturę od dostawcy z terminem płatności, np. 14 dni. Przekazujesz ją do faktora, który płaci dostawcy natychmiast lub w krótkim terminie. Ty spłacasz należność faktorowi w dłuższym, ustalonym terminie – np. 60 lub 90 dni. Zyskujesz czas na zebranie środków, a dostawca otrzymuje szybką zapłatę.
Wielu dostawców oferuje rabaty (skonto) za wcześniejszą płatność – np. 2% przy zapłacie w ciągu 7 dni. Dzięki faktoringowi odwrotnemu możesz skorzystać z rabatu (faktor płaci szybko), a jednocześnie zachować dłuższy termin płatności dla siebie. Oszczędność ze skonta często przewyższa koszt faktoringu.
Kiedy stosować faktoring odwrotny
Faktoring zakupowy sprawdza się, gdy: potrzebujesz dłuższych terminów płatności za dostawy; chcesz skorzystać z rabatów za wczesną płatność; budujesz relacje z dostawcami przez terminowe regulowanie zobowiązań; sezonowość Twojego biznesu wymaga elastycznego finansowania zakupów.
Uwaga: faktoring odwrotny wymaga oceny Twojej zdolności kredytowej (nie kontrahenta), więc procedura jest bardziej wymagająca niż w klasycznym faktoringu.
Faktoring eksportowy
Faktoring eksportowy to specjalistyczny produkt dla firm sprzedających towary lub usługi zagranicznym odbiorcom. Uwzględnia specyfikę handlu międzynarodowego: różne waluty, dłuższe terminy płatności, ryzyko kursowe i polityczne, odmienne systemy prawne.
Specyfika faktoringu eksportowego
Eksport wiąże się z dodatkowymi wyzwaniami. Terminy płatności w handlu zagranicznym są zwykle dłuższe – 60-120 dni to standard. Weryfikacja kontrahenta z innego kraju jest trudniejsza. Dochodzenie należności za granicą wymaga znajomości lokalnego prawa i języka. Faktoring eksportowy odpowiada na te wyzwania.
Faktorzy oferujący finansowanie eksportu współpracują z zagranicznymi partnerami (sieć FCI – Factors Chain International), którzy weryfikują kontrahentów i wspierają windykację w kraju odbiorcy. Dzięki temu możesz bezpiecznie sprzedawać na rynki, których sam nie jesteś w stanie ocenić.
- Weryfikacja zagranicznych kontrahentów przez lokalnych partnerów
- Finansowanie w walutach obcych (EUR, USD, GBP)
- Zabezpieczenie przed ryzykiem kursowym
- Windykacja w kraju odbiorcy przez lokalnych specjalistów
- Możliwość oferowania dłuższych terminów płatności klientom
- Wyższe prowizje niż w faktoringu krajowym
- Dłuższy czas weryfikacji kontrahentów
- Ograniczona dostępność dla niektórych krajów
- Bardziej złożona dokumentacja
Jeśli eksportujesz do krajów o podwyższonym ryzyku (rynki wschodzące, kraje z niestabilną walutą), wybierz faktoring eksportowy pełny. Przejęcie ryzyka przez faktora ochroni Cię przed niewypłacalnością zagranicznego kontrahenta, której windykacja we własnym zakresie byłaby praktycznie niemożliwa.
Faktoring importowy
Faktoring importowy działa w kierunku odwrotnym do eksportowego – zabezpiecza zagranicznych dostawców, gdy Ty jesteś importerem. To specyficzna forma gwarancji płatniczej, która zwiększa Twoją wiarygodność w oczach partnerów z innych krajów.
Jak działa faktoring importowy
Zagraniczny dostawca, obawiając się ryzyka niewypłacalności polskiego odbiorcy, korzysta z faktoringu eksportowego w swoim kraju. Polski faktor (faktor importowy) potwierdza gwarancję zapłaty i zobowiązuje się do regulowania należności, jeśli Ty nie zapłacisz.
Korzyść dla Ciebie: zwiększona wiarygodność pozwala negocjować dłuższe terminy płatności i lepsze warunki handlowe. Zagraniczny dostawca chętniej sprzeda na kredyt kupiecki firmie zabezpieczonej przez faktora.
Faktoring samorządowy
Faktoring samorządowy to produkt dla firm realizujących zamówienia na rzecz jednostek samorządu terytorialnego (JST) – gmin, powiatów, województw, spółek komunalnych, jednostek budżetowych. Uwzględnia specyfikę współpracy z sektorem publicznym.
Jednostki samorządowe są z definicji wypłacalne (nie mogą zbankrutować), ale często płacą z opóźnieniem – procedury budżetowe, weryfikacja dokumentacji, konieczność akceptacji wielu szczebli. Faktoring samorządowy rozwiązuje problem zamrożonej płynności przy zerowym ryzyku niewypłacalności.
Wyzwanie: zakaz cesji w kontraktach publicznych
Wiele umów z sektorem publicznym zawiera klauzulę zakazu cesji wierzytelności. Teoretycznie uniemożliwia to faktoring, ponieważ nie można przenieść praw do należności na faktora. Rozwiązaniem jest faktoring cichy lub specjalne konstrukcje prawne stosowane przez wyspecjalizowanych faktorów.
Faktoring samorządowy jest dostępny w ofercie wybranych faktorów, którzy mają doświadczenie w obsłudze sektora publicznego i wypracowali procedury zgodne z prawem zamówień publicznych.
Który rodzaj faktoringu wybrać – podsumowanie
Wybór rodzaju faktoringu powinien wynikać z analizy trzech kluczowych czynników: profilu ryzyka Twoich kontrahentów, struktury kosztów, którą akceptujesz, oraz specyfiki Twojej branży i modelu biznesowego.
| Sytuacja | Rekomendowany rodzaj faktoringu |
|---|---|
| Nowi, niesprawdzeni kontrahenci | Faktoring pełny (bez regresu) |
| Wieloletnia współpraca z rzetelnymi odbiorcami | Faktoring niepełny (z regresem) |
| Eksport do krajów UE | Faktoring eksportowy pełny lub niepełny |
| Eksport do krajów podwyższonego ryzyka | Faktoring eksportowy pełny |
| Potrzeba dłuższych terminów płatności za zakupy | Faktoring odwrotny |
| Kontrakty z samorządami | Faktoring samorządowy |
| Wrażliwe relacje z dużymi odbiorcami | Faktoring cichy |
Porównaj oferty ponad 20 firm faktoringowych w Polsce. Filtruj według rodzaju faktoringu, prowizji i czasu wypłaty – znajdź rozwiązanie dopasowane do Twojej firmy.
Porównaj oferty faktoringuFAQ – pytania o rodzaje faktoringu
Czym różni się faktoring pełny od niepełnego?
Kluczowa różnica to kwestia ryzyka niewypłacalności kontrahenta. W faktoringu pełnym (bez regresu) ryzyko przejmuje faktor – jeśli kontrahent nie zapłaci, Ty zachowujesz otrzymaną zaliczkę. W faktoringu niepełnym (z regresem) ryzyko pozostaje po Twojej stronie – musisz zwrócić zaliczkę, gdy odbiorca nie ureguluje faktury. Faktoring pełny jest bezpieczniejszy, ale droższy.
Który rodzaj faktoringu jest najtańszy?
Najtańszy jest faktoring niepełny (z regresem), ponieważ faktor nie przejmuje ryzyka niewypłacalności i nie musi ubezpieczać transakcji. Różnica w kosztach między faktoringiem pełnym a niepełnym może wynosić 0,3-1% wartości faktury. Jednak niższa cena wiąże się z wyższym ryzykiem dla Ciebie.
Co to jest regres w faktoringu?
Regres to prawo faktora do żądania zwrotu wypłaconej zaliczki, gdy kontrahent nie zapłaci faktury. W faktoringu z regresem (niepełnym) musisz zwrócić środki i samodzielnie dochodzić należności od dłużnika. W faktoringu bez regresu (pełnym) tego obowiązku nie ma – ryzyko ponosi faktor.
Czy mogę ukryć przed kontrahentem, że korzystam z faktoringu?
Tak, w faktoringu cichym (ukrytym) kontrahent nie jest informowany o cesji wierzytelności. Płaci na Twoje standardowe konto, a Ty przekazujesz środki faktorowi. Jednak faktoring cichy jest droższy, trudniej dostępny i oferowany tylko dla kontrahentów o doskonałej reputacji. Nie jest dostępny w wariancie pełnym.
Czym jest faktoring odwrotny?
Faktoring odwrotny (zakupowy) finansuje Twoje zobowiązania wobec dostawców, nie należności od odbiorców. Faktor płaci Twoim dostawcom natychmiast, a Ty spłacasz faktora w dłuższym terminie. To narzędzie do wydłużania terminów płatności za zakupy i korzystania z rabatów za wczesną płatność.
Jaki faktoring dla eksportera?
Eksporterzy powinni korzystać z faktoringu eksportowego, który uwzględnia specyfikę handlu międzynarodowego: różne waluty, dłuższe terminy płatności, weryfikację zagranicznych kontrahentów przez lokalnych partnerów. Przy eksporcie do krajów o podwyższonym ryzyku zalecany jest faktoring eksportowy pełny z przejęciem ryzyka przez faktora.
Co zrobić, gdy umowa z samorządem zakazuje cesji?
Zakaz cesji w kontraktach publicznych można obejść dzięki faktoringowi cichemu lub specjalnym konstrukcjom prawnym. Wyspecjalizowani faktorzy oferujący faktoring samorządowy mają doświadczenie w obsłudze takich przypadków. Warto skonsultować konkretną sytuację z faktorem przed podpisaniem umowy z JST.
Czy można łączyć różne rodzaje faktoringu?
Tak, możesz korzystać z różnych rodzajów faktoringu dla różnych kontrahentów lub transakcji. Dla sprawdzonych, wieloletnich odbiorców – faktoring niepełny (tańszy). Dla nowych, nieznanych kontrahentów – faktoring pełny (bezpieczniejszy). Dla odbiorców zagranicznych – faktoring eksportowy. Faktorzy oferują elastyczne umowy ramowe.
Porównaj oferty faktoringu pełnego, niepełnego, eksportowego i odwrotnego od ponad 20 firm. Sprawdź, który rodzaj faktoringu będzie najkorzystniejszy.
Porównaj rodzaje faktoringu
